Қазақстан тарихынан 100 дата: ҰБТ 2027

Ұлттық тестілеу орталығы ҰБТ 2027-ге дайындық үшін жариялаған маңызды оқиғалардың хронологиялық кестесі. Біз оны кезеңдерге бөліп, іздеу мен жаттауға арналған тест қостық.

PDF жүктеу ҰТО түпнұсқасы

Өзіңді тексер

Кесте бойынша кездейсоқ 10 сұрақ: дата бойынша оқиғаны және керісінше табу.

Ежелгі Қазақстан: энеолиттен сақтар мен ғұндарға дейін

№	Дата	Оқиға
1	Б.з.б. III–II мыңжылдықтың аралығы	Энеолит (мыс-тас дәуірі).
2	Б.з.б. II мыңжылдықтың басы	Қола (мыс пен қалайының қосындысы) қорытуды меңгеру.
3	Б.з.б. I мыңжылдықтың басы	Темірді игеру басталды.
4	Б.з.б. I мыңжылдық	Сақ тайпалық одақтарының өмір сүрген мерзімі.
5	Б.з.б. I мыңжылдық	Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы.
6	Б.з.б. VIII ғ.	Қазақстан аумағындағы ең ежелгі сақ қорғандары.
7	Б.з.б. III ғ. соңы	Көшпелі ғұн (хунну) тайпаларының билігіне Мөденің келуі.
8	Б.з.б. 530 ж.	Сақ-массагеттердің парсы патшасы Кирді талқандауы.

Түрік қағанаттары және ортағасырлық мемлекеттер (VI–XIII ғғ.)

№	Дата	Оқиға
9	552–603 жж.	Түрік қағанатының өмір сүрген мерзімі.
10	603–704 жж.	Батыс Түрік қағанатының өмір сүрген мерзімі.
11	704–756 жж.	Түргеш қағанатының өмір сүрген мерзімі.
12	751 ж.	Атлах (Талас) шайқасы.
13	756–940 жж.	Қарлұқтар мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
14	870 ж.	Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірге келген жылы.
15	942–1212 жж.	Қарахан мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
16	IX ғ. соңы – XI ғ. басы	Қимақ мемлекетінің өмір сүрген мерзімі.
17	XI ғасыр.	Жүсіп Баласағұнидің «Құтты білік» поэмасының жазылған мерзімі.
18	XII ғасыр.	Қожа Ахмет Йассауидің «Диуани Хикмет» еңбегінің жазылған мерзімі.
19	960 ж.	Қарахан мемлекетінде ислам дінін мемлекеттік дін деп жариялануы.
20	XI ғ. басы – XIII ғ. басы	Қыпшақ хандығының өмір сүрген мерзімі.

Алтын Орда және Қазақ хандығы (XIV–XVIII ғғ.)

№	Дата	Оқиға
21	1312–1342 жж.	Алтын Ордада Өзбек ханның билік құрған жылдары.
22	1382 ж.	Тоқтамыс хан Мәскеуді өрттеп, орыс князьдарының салық төлеуін қалпына келтірген уақыт.
23	1428–1468 жж.	Әбілқайыр хандығының өмір сүрген мерзімі.
24	1465 ж.	Қазақ хандығының құрылуы.
25	XVI ғ. басы	Қасым ханның билік еткен уақыты.
26	XIV ғ. ортасы – XVI ғ.басы	Моғолстан мемлекетінің өмір сүрген жылдары.
27	1538–1580 жж.	Хақназар ханның билік еткен уақыты.
28	1582/1583–1598 жж.	Тәуекел ханның билік еткен уақыты.
29	XVI ғ. соңы – XVII ғ. басы.	«Есім ханның ескі жолы» заңдарының шығуы.
30	1628/1629–1652 жж.	Жәңгір ханның ел билеуі.
31	1643 ж.	Орбұлақ шайқасы.
32	1680–1715/1718 жж.	Тәуке ханның билік еткен уақыты.
33	1726 ж.	Ордабасыда бүкілқазақтық құрылтайының өтуі.
34	1723 ж.	«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаның» («Ұлы апат жылдары») басталуы.
35	1726/1728 ж.	Бұланты шайқасы.
36	1729/1730 ж.	Аңырақай шайқасы.

Абылай хан және Ресей империясы құрамындағы Қазақстан (1771–1916)

№	Дата	Оқиға
37	1771–1781 жж.	Абылайдың Қазақ хандығын басқарған жылдары.
38	1783–1797 жж.	Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс.
39	1822 ж.	«Сібір қырғыздары (қазақтары) туралы Жарғының» қабылдануы.
40	1824 ж.	«Орынбор қырғыздары (қазақтары) жөніндегі Жарғының» қабылдануы.
41	1802–1847 жж.	Кенесары Қасымұлының өмір сүрген жылдары.
42	1835–1865 жж.	Шоқан Уалихановтың өмір сүрген жылдары.
43	1837–1847 жж.	Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс.
44	1841–1889 жж.	Ыбырай Алтынсариннің өмір сүрген жылдары.
45	1845–1904 жж.	Қазақтың ұлы ақыны, ойшылы әрі ағартушысы Абай Құнанбаевтың өмір сүрген жылдары.
46	XIX ғ. 50 жж.	Патшалық Ресейге қарсы Жанқожа Нұрмұхамедұлының көтерілісі.
47	1858–1931 жж.	Ш.Құдайбердіұлының өмір сүрген жылдары.
48	1866–1937 жж.	Әлихан Бөкейхановтың өмір сүрген уақыты.
49	1893 ж.	В.Томсен ежелгі түркі жазбаларының құпиясын ашты.
50	1913–1918 жж.	«Қазақ» жалпыұлттық газетінің шығуы.
51	1916 ж.	Қазақстан және Орта Азиядағы ұлт-азаттық қозғалыс.

Алаш және соғысқа дейінгі кеңестік Қазақстан (1917–1938)

№	Дата	Оқиға
52	1917 ж., шілде	«Алаш» партиясының құрылуы.
53	1917 ж., желтоқсан	Орынбордағы II жалпықазақ съезі. Алаш-Орда үкіметінің құрылуы.
54	1919 ж., 10 шілде	Қазақ өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет құрылған мерзім.
55	1920 ж., 26 тамыз	Қырғыз (Қазақ) АКСР-нің құрылуы туралы жарғысы қабылданды.
56	1925 ж., сәуір	Қазақ Кеңестерінің V съезінде қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтірілді.
57	1925 ж.	Қазақ АКСР-i астанасын Орынбордан Қызылордаға көшірілуі.
58	1925 ж.	Әнші Ә.Қашаубаев Парижде өткен Дүниежүзілік көрмедегі этнографиялық концертте ән шырқаған жыл.
59	1926 ж., 13 қаңтар	Қызылорда қаласында қазақтың алғашқы кәсіби театры ашылды.
60	1928 ж.	Алғашқы жоғары оқу орны – Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының ашылуы.
61	1929 ж.	Қазақ АКСР -i астанасын Қызылорда қаласынан Алматы қаласына көшірілуі.
62	1931–1932/1933 жж.	Күштеп ұжымдастыру жылдарындағы жаппай ашаршылық.
63	1936 ж.	Қазақ АКСР-інің одақтық республика болып қайта құрылуы (ҚазКСР).
64	1937–1938 жж.	Жаппай қуғын-сүргіннің орын алуы.
65	1937 ж.	Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы.

Соғыс және кеңестік кезеңнің соңы (1941–1990)

№	Дата	Оқиға
66	1941–1945 жж.	Ұлы Отан соғысы жылдары.
67	1946 ж.	Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы.
68	1949 ж.	Семей ядролық полигонындағы алғашқы атомдық жарылыс.
69	1949 ж.	М.Әуезовке «Абай» романы үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығының берілуі.
70	1954 ж.	Тың және тыңайған жерлерді игерудің басталуы.
71	1946–1954 жж.	Ж.Шаяхметовтың ҚазКСР КП ОК-нің бірінші хатшысы болған жылдары.
72	1959 ж.	Теміртаудағы жұмысшылар толқуы.
73	1961 ж.	О.Сүлейменовтың «Адамға табын, Жер, енді» өлеңінің жарық көруі.
74	1960–1962, 1964–1986 жж.	Д.А. Қонаевтың Қазақ КСР Компартиясы ОК бірінші хатшысы қызметін атқарған жылдары.
75	1963 ж.	Ядролық қаруларды атмосферада, ғарышта және су астында сынауға тыйым салу туралы келісімшарт.
76	1969 ж.	Есік қорғанынан «Алтын адам» табылуы.
77	1978 ж.	Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы.
78	1979 ж.	Целиноград қаласындағы Қазақстанда неміс автономиясын құруға қарсы наразылық шеруі.
79	1986 ж.	Желтоқсан оқиғасы.
80	1988 ж.	Ш. Құдайбердиев, А. Байтұрсынов, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, М. Дулатовтардың ақталуы.
81	1989 ж., шілде	Қарағанды шахтерлерінің ереуілі.
82	1989 ж.	О. Сүлейменов бастаған «Невада-Семей» экологиялық қозғалысының құрылуы.
83	1989 ж.	«Тілдер туралы Қазақ КСР Заңының» қабылдануы, қазақ тілінің мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болуы.
84	1990 ж., 25 қазан	Қазақ КСР-нің Егемендігі туралы Декларацияның қабылдануы.

Тәуелсіз Қазақстан (1991 жылдан бастап)

№	Дата	Оқиға
85	1991 ж., 29 тамыз	Н.Ә. Назарбаевтың Семей ядролық полигонын жабу туралы Жарлыққа қол қоюы.
86	1991 ж.	Қазақ КСР-інің алтын қоры мен алмаз қорының құрылуы.
87	1991 ж., 1 желтоқсан	Н.Ә. Назарбаевтың бүкілхалықтық сайлауда Қазақстан Президенті болып сайлануы.
88	1991 ж., 16 желтоқсан	Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы» Конституциялық Заңының қабылдануы.
89	1992 ж.	Қазақтардың дүниежүзілік алғашқы құрылтайының өтуі (Алматы қ.).
90	1992 ж.	Қазақстан Республикасының мемлекеттік Туы мен Елтаңбасының бекітілуі.
91	1992 ж., 2 наурыз	Қазақстан Республикасының БҰҰ-ға толыққанды мүше болып қабылдануы.
92	1993 ж., 15 қараша	Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңгенің енгізілуі.
93	1997 ж.	Жалпыұлттық татулық пен қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы.
94	1997 ж.	Қазақстан Республикасының астанасы Алматы қаласынан Ақмола қаласына көшірілуі.
95	1999 ж.	ЮНЕСКО шешімімен Астана қаласына «Бейбітшілік қаласы» мәртебесінің берілуі.
96	2002 ж.	Қазақтардың екінші дүниежүзілік құрылтайының өтуі (Түркістан қ.).
97	2010 ж.	Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі.
98	2011 ж.	Қазақстанда VII қысқы Азиада ойындарының өткізілуі.
99	2017 ж.	Қазақстанда дүниежүзілік ЭКСПО көрмесінің өткізілуі.
100	2019 ж.	Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Республикасының Президенті болып сайлануы.

Дереккөз: ҰТО, «Қазақстан тарихы» пәні бойынша маңызды оқиғалардың хронологиялық кестесі, 2026 жылғы қыркүйек. Тек қате жазылғандар түзетілді, тұжырымдар — ҰТО-дағыдай.

Мұны өз балыңда тексергің келе ме? Байқау тест тегін және тіркелусіз.

Байқау тестті өту