Қазақстан тарихы — онлайн ҰБТ тесті

Сұрақ: Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданынан 120 км жерде орналасқан б.з.б. 3-2 мыңжылдыққа жататын қоныс: Жауаптар: 1. Шілікті 2. Есік 3. Бесоба 4. Тоқсанбай (дұрыс жауап)

Сұрақ: «Шілікті жазығындағы обалардың ішіндегі ең ірісі:» Дұрыс жауап: Бәйгетөбе 1. Сайрантөбе: - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: Сайрантөбе – Шілікті жазығында орналасқан обалардың бірі, бірақ ол Бәйгетөбеден үлкен емес. - Неге оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Оқушы обаларды зерттеуде кездейсоқ ақпарат немесе сайттарда берген деректер негізінде Сайрантөбені таңдауы мүмкін. 2. Күлтөбе: - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: Күлтөбе де обалардың қатарында, бірақ Бәйгетөбеге салыстырғанда көлемі кіші. - Неге оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Оқушы, бұл жауапты таңдауы мүмкін, өйткені ол Күлтөбені естіген және обалардың бірі болғандықтан, көбірек назар аударады.

Сұрақта көрсетілген тарихи жағдай Б.з.б. 46-36 жылдары қаңлылардың ғүндарға қандай бағытта көмек көрсеткенін анықтауды талап етеді. Қаңлылар мен ғүндар арасындағы қатынастар уақыт өте отырып, көбінесе одақтық сипатта болды. Б.з.б. 46-36 жылдары ғүндар Қытай империясына қарсы әрекет жасап отырды, және қаңлылар бұл кезеңде ғүндарға одақтас ретінде қатысты. Қытайдың күшіне қарсы шығу үшін ғүндар мен қаңлылар арасында әртүрлі әскери байланыстар, көмектер болған.

Сұраққа жауапта тұрғындардың арасындағы өзара қарым-қатынастар мен соғыстар тарихын, содан кейін мәдени және саяси ықпалды ескеру маңызды. Қаңлылар, ғұндардың әсерінде, өздерінің құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін күш-жігерін жұмсады.

Бұл сұрақта отағасырлық мемлекеттер арасындағы биліктің тең құқықты қосарлы жүйесін сипаттайтын мемлекет сұралуда. Төменде төрт жауап ұсынылған. 1. Түрік қағанаты - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: Түрік қағанаты (552-744 жж.) кезеңінде билік жүйесі патриархалдық негізде болған. Бұл мемлекетте екі басты тұлға - қаған және шад болды, бірақ оларға нақты тең құқықтылық тән болмады, себебі қаған билік жүйесінің ең жоғары сатысында болды. - Неге оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Түрік қағанатының билік жүйесі оқушыға қызықты болуы мүмкін, себебі бұл мемлекет тарихта маңызды орын алады. Оқушы патриархалдық элементтерді қосарлы жүйе ретінде қабылдауы ықтимал.

Сұрақ жабғудың "Инал" атты мұрагерін тәрбиелеуші кім екендігін анықтауға арналған. Жабғу — түрік қауымында жоғарғы дәрежедегі билеуші, патша. Инал — жабғудың мұрагері болып табылады, яғни болашақта билікті иелену үшін дайындалатын тұлға. Атабектер — бұл мұрагерді тәрбиелейтін және оған білім беретін адамдар. Атабек — билеудің келешек мұрагеріне арнайы дайындық беретін, оның тәрбиешісі әрі ұстазы болып саналатын тұлға. Селифтер — бұл термин негізінен діндар адамдар немесе дін мен тәрбие мәселелерімен айналысатын адамдар ретінде түсіндіріледі, бірақ олар мұрагер тәрбиелеуде негізгі рөл атқармайды. Шад — билеушінің көмекшісі, әскери жетекшілік қызмет атқаратын адам.

Сұрақ: Қазақтың барлық үш жүзі билігін мойындаған соңғы (XVIII ғ.) қазақ ханы қандай? Жауаптар: 1. Тәуке (дұрыс жауап) 2. Хақназар 3. Нұралы 4. Әбілқайыр 1. Тәуке - XVIII ғасырда (1680-1718 ж.ж.) билік құрған хан. Тәуке ханның тұсында қазақ халқының үш жүзі (Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз) бірлесіп, күшті ұлттық мемлекет қалыптастырды. Ол қазық заң жинағын (Жеті Жарғы) қабылдап, көшпелі қазақ мемлекетін нығайтты. Тәуке хан - кезінде қазақ халқының билігін бір орталыққа жинап, біржола мойындатқан соңғы хан болып есептеледі. 2. Хақназар - XVI ғасырда (1540-1580 ж.ж.) билік еткен хан. Ол Тәуке ханның уақытынан алыс, сондықтан да Хақназар жауап емес.

Сұрақ: VI – IX ғасырлардағы ортағасырлық қаланың билеушілері орналасқан орталық бөлігі қандай? Дұрыс жауап: Цитадель. Цитадель – бұл ортағасырлық қалалардың стратегиялық маңызды бөлігі, онда билеушілер мен әскери күштер орналасқан. Ол көбіне жоғары, қоршаулы, қауіпсіз жерде орналастырылады. 1. Шахристан: - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: Шахристан – қаланың басты, орталық бөлігі, бірақ билеушілердің нақты резиденциясы ретінде қызмет етпейді. Ол халықтың көпшілігі мекендейтін және әкімшілік қызметтер жүргізілетін аймақ. - Неліктен оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Оқушылар "Шахристан" терминінің қала мәдениетіндегі маңыздылығын біліп, оны билеушілерге жақын деп ойлауы мүмкін.

Сұрақ: Кіші жүздің ханы Әбілқайыр тікелей басшылық еткен шайқас: 1. Қалмаққырылған 2. Батпақ 3. Бұланты 4. Аңырақай (дұрыс жауап) Кіші жүздің ханы Әбілқайыр 18 ғасырдың ортасында қазақ халқының өзін-өзі қорғау қозғалысына жетекшілік еткен маңызды тарихи тұлға. Оның тікелей қатысуымен өткен шайқастардың бірі – Аңырақай шайқасы. Аңырақай шайқасы 1729 жылы өтті, онда қазақ әскері жоңғарлармен шайқасты. Әбілқайыр ханның басшылығымен қазақтар жоңғарларға қарсы жеңіс тауып, өздерінің тәуелсіздігін қорғауға бағытталған үлкен қадам жасады. 1. Қалмаққырылған - Бұл шайқас 1726 жылы өтті. Дегенмен, мұнда Әбілқайыр ханның тікелей қатысуы дәлелденбеген.

Сұрақ: Алтын Ордаға тәуелділікті жойған Ақ Орда билеушісі кім? Дұрыс жауап: III пен IV (Ерзен хан мен Мүбәрак қожа).

Азамат соғысы — Ресейдегі (1917-1922 жж.) қоғамдық қарулы қақтығыс, онда әртүрлі саяси және әлеуметтік топтар өз мақсаттары үшін күресті. Ақтөбе-1 майданын қару-жарақ, дәрі-дөрмекпен қамтамасыз ету тәжірибесінде, әр түрлі экспедициялар маңызды рөл атқарды. - Ә. Жангелдин - азамат соғысы кезінде Қазақстанның әскери және саяси өмірінде маңызды рөл атқарған тұлға. Оның экспедициясы Ақтөбе-1 майданын қаруландыруға арналған арнайы операциялар өткізді. Жангелдин экспедициясының мақсаты - Қызыл Армияны қару-жарақ және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету болды, бұл стратегиялық маңызды мәнге ие еді. 1. Ж.Аймауытов экспедициясы - Сәйкес еместігі: Ж.Аймауытов - жазушы, педагог, аудармашы.

1. Бір мемлекеттің ішкі саясатына екінші мемлекеттің араласуы. 2. Халықтарды күштеп жер аударту. (дұрыс жауап) 3. Ұлттар арасындағы саясатты жүргізу. 4. Дүниежүзілік теңдікті сақтау әрекеті.

Сұрақта республикалық маңызы бар қала ретінде белгіленуі тиіс қаланы таңдау керек. Қазақстан Республикасында республикалық маңызы бар қалалар — бұл әкімшілік-аумақтық құрылым ретінде ерекше мәртебеге ие, орталықтандырылған қоғамды білдіретін қалалар. Шымкент — еліміздегі республикалық маңызы бар қала. 2018 жылы Шымкент Қазақстан Республикасының үшінші мегаполисі мәртебесін алды. Бұл қала республикадағы ірі экономикалық, мәдени және әлеуметтік орталықтардың бірі болып табылады. Ал қалған қалалар: Түркістан, Тараз, Қызылорда — облыс орталықтары, яғни республикалық маңызы бар қала ретінде танылмайды. Сондықтан дұрыс жауап: Шымкент.

Желтоқсан көтерiлiсiнiң басында болған қазақ қыздары — бұл жауап дұрыс, себебі Л. Асанова мен С.Мұхамеджанова 1986 жылғы Желтоқсан көтерiлiсіне қатысқан және олардың тарихи рөлі осы оқиғада көрінеді.

1961 жылы КП ОК Пленумында Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы қызметінен босатылған тұлға - Ж.Тәшенов. Жұмабек Тәшенов - 1960 жылдардың басында Қазақ КСР-інің Министрлер Кеңесі Төрағасы қызметін атқарған. Оның кадрлық саясаты мен қызметінің нәтижелері сол кезеңдегі саяси жағдайларға байланысты болған. Тәшеновтің Министрлер Кеңесіндегі жұмысы кезінде ауыл шаруашылығын дамыту, экономиканы басқару жөніндегі реформаларды жүзеге асыруға бағытталды. Саяси себептер мен орталықтан келген қысымдар, Совет Одағының саяси жүйесі ықпалдарының нәтижесінде, 1961 жылы Ж.Тәшенов қызметінен босатылды.

«Қазақстан тарихының өзекті мәселелерін зерттеумен айналысатын Мемлекет тарихы институты құрылды:» Жауап нұсқалары: - 2006 жылы - 2007 жылы - 2008 жылы (дұрыс жауап) - 2009 жылы

Сұрақ: О. Сүлейменов бастаған «Невада-Семей» экологиялық қозғалысы құрылды: 1. 1989 жылы (дұрыс жауап) 2. 1975 жылы 3. 1991 жылы 4. 1961 жылы «Невада-Семей» экологиялық қозғалысы 1989 жылы құрылды. Бұл қозғалыс Қазақ еліндегі ядролық сынақтарға қарсы күрес және экология мәселелерімен айналысу мақсатында ұйымдастырылған болатын. О. Сүлейменов 1989 жылы қозғалысты құруды бастамалап, ядролық сынақтардың зияны туралы қоғамды ақпараттандыруға және халықаралық қауымдастық назарын аударуға ұмтылды. 1. 1989 жылы (дұрыс жауап) - Неге бұл жауап сәйкес келеді: 1989 жыл – «Невада-Семей» қозғалысының ресми құрылған жылы, онда О.

1. Ілияс Есенберлин - Бұл автор қазақ әдебиетінің классиктерінің бірі, бірақ "Адамға табын, Жер, енді" өлеңімен ешқандай байланысы жоқ. Оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін, егер И. Есенберлиннің балалар әдебиетіндегі немесе қысқа прозасындағы ұлттық құндылықтар мен гуманистік тақырыптарды оқиғасын еске алса. 2. Әбдіжәміл Нұрпейісов - Ол танымал қазақ жазушысы, бірақ "Адамға табын, Жер, енді" өлеңінің авторы емес. Оның шығармашылығы басқа тақырыптарға қатысты, мысалы, тұрмыс-тіршіліктің ауыртпалықтары мен адамгершілік құндылықтары. Оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін, егер Нұрпейісовтың шығармаларына деген қызығушылығы болса. 3. Олжас Сүлейменов - Дұрыс жауап.

Сұрақ: Қазақ әліпбиін латын қарпіне көшіру жылдарын көрсету. Дұрыс жауап: 1929 жылы 1. 1933 жылы - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: 1933 жылы қазақ әліпбиі латын графикасына көшкен жоқ. Соның орнына 1939-1940 жылдары кириллицаға көшу күшейді. - Неге оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Оқушы 1930-шы жылдарды немесе латын әліпбиінің өзгерістерін естіп, осы уақытты белгілеуі мүмкін. 2. 1940 жылы - Неге бұл жауап сәйкес келмейді: 1940 жылы латын әліпбиі қолданылудан шықты, және кириллицаға көше бастады. - Неге оқушы бұл жауапты таңдауы мүмкін: Белгілі тарихи кезеңде реформалардың болғанын біле отырып, уақытты шатастыруы мүмкін.

Бұл сұрақта 1935 жылы жарық көрген "Қазақстан тарихының" 1-бөлімін жазып шыққан ғалымды анықтау керек. Дұрыс жауап: С.Асфендияров С. Асфендияров – Қазақстанның алғашқы тарихшыларынан және білім беру саласындағы айтулы тұлғаларынан бірі. Ол 1935 жылы "Қазақстан тарихының" бірінші бөлімін жазған, бұл бөлім ұлттық тарихтың қалыптасуына зор үлес қосты. Оның еңбектері қазақ халқының тарихы мен мәдениетіне қатысты көптеген мәселелерді қамтиды, әрі ғылыми қауымдастықта жоғары бағаланған. 1. Қ. Сәтбаев: - Неге сәйкес келмейді: Қ. Сәтбаев геолог ретінде танымал, ол Қазақстанның геологиясы мен минералогиясына қатысты маңызды еңбек етті, бірақ тарихшы емес.

Сұрақта "Жарида" атты тарихи-этнографиялық зерттеудің авторын анықтау керек. "Жарида" - қазақ халқының тарихы мен мәдениетін, ауыз әдебиеті мен басқа да этнографиялық ерекшеліктерін зерттеген еңбек. Дұрыс жауап – Құрбанғали Халид. Ол қазақ ауыз әдебиетінің үлгілерін жинап, зерттеген, сонымен қатар, қазақ халқының тарихы мен мәдениетіне байланысты маңызды еңбектер жазған. Қалған тұлғалар: - Шәкәрім Құдайбердіұлы – қазақ ақыны, философ,-ақын, өз шығармаларында қазақ халқының мәдениетін, тарихын көрсетуге тырысқан. - Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы – қазақтың белгілі этнографы, ақын, фольклоршы, қазақ ауыз әдебиетін зерттеуші. Ол да қазақ әдебиетінің үлгілерін жинаумен айналысқан.

Бұл сұрақ 1988 жылы қазақ элитасының көшбасшыларының бірінің есімін анықтауға бағытталған. Тарихи контекстте бұл жыл Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірінде айтарлықтай өзгерістер болған уақыт. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасынан кейін, Қазақстанда ұлттық сана-сезімнің оянуы байқалды, және осы кезеңде рухани жетекшілер мен ұлттық тұлғалар көтерілді. Ахмет Байтұрсынұлы — қазақтың ұлттық қозғалысының айрықша жетекшілерінің бірі, қазақ тіл білімінің негізін қалаушы және қазақ әліпбиінің реформаторы ретінде танымал. 1988 жылы оның есімі қазақ зиялылары арасында қайтадан көтерілген болатын, өйткені оның идеялары мен жетістіктері ұлттың мәдени және рухани өмірінде үлкен маңызға ие.

Асар - қазақтың өзара көмек салты: үй салу, шөп шабу, егін жинау сияқты ауыр жұмыстарға ауыл адамдары жиналып, ақысыз көмектеседі.

1836 жылы Саржан Қасымұлы мен оның бауырларын Қоқан хандығының өкілдері Ташкентте опасыздықпен өлтірді. Саржанның көтерілісі 1824-1836 жылдары жүрген.

Бөгенбай батырдың қазасы туралы хабарды Абылай ханға жыр арқылы Үмбетей жырау жеткізді. Үмбетей - Абылай мен Бөгенбай тұсындағы белгілі жыраулардың бірі.

1864 жылы Ресей әскері Түркістан, Әулиеата және Меркі қалаларын алды. Ташкентті Ресей әскері тек 1865 жылы жаулап алды, сондықтан ол артық.

«Авестада» Митра - келісім мен әділдіктің құдайы, сондай-ақ жауынгерлердің қамқоршысы, жеңіс сыйлаушы құдай. Ахура-Мазда - басты құдай, Заратуштра - діннің негізін салушы пайғамбар.

Дала генерал-губернаторлығы 1882 жылы құрылды, орталығы Омбы қаласы болды. Оның құрамына Ақмола және Семей облыстары (бастапқыда Жетісу облысы да) кірді.

1946 жылы құрылған Қазақ КСР Ғылым академиясының тұңғыш президенті болып көрнекті геолог, академик Қаныш Сәтбаев сайланды.